Sto lat temu, w Gimnazjum Koedukacyjnym Towarzystwa Szkoły Średniej w Wyszkowie nad Bugiem, Jerzy Różycki zdał egzamin dojrzałości, otwierając rozdział historii, który doprowadził go do grona najwybitniejszych kryptologów XX wieku. Ten młody absolwent szkoły średniej stał się wkrótce wybitnym matematykiem i współtwórcą sukcesu złamania szyfru niemieckiej maszyny Enigma – osiągnięcia, które odegrało kluczową rolę w historii II wojny światowej. Z okazji tej wyjątkowej, setnej rocznicy, Powiat Wyszkowski wspólnie z I Liceum Ogólnokształcącym im. Cypriana Kamila Norwida w Wyszkowie przygotował szereg wydarzeń, które mają upamiętnić postać kryptologa. Przedsięwzięcia odbędą się w dniach 13–17 kwietnia 2026 r.
Zapraszamy wszystkich mieszkańców, uczniów oraz pasjonatów historii do wspólnego świętowania jubileuszu, który łączy dumę z przeszłości z inspiracją dla przyszłych pokoleń. Niech te uroczystości będą żywym dowodem na to, że wielka historia ma swoje korzenie w naszych lokalnych społecznościach.
Harmonogram obchodów:
Lekcja z Różyckim – Poniedziałek, 13 kwietnia 2026 r., 4 godzina lekcyjna
Włączcie się do akcji i pokażcie, jak wygląda Wasza „Lekcja z Różyckim”! Zarezerwujcie termin w kalendarzu, przygotujcie kreatywne zajęcia i pokażcie, że matematyka i historia mogą bawić i uczyć jednocześnie!
Zapraszamy wszystkie przedszkola, szkoły i placówki edukacyjne do udziału w akcji „Lekcja z Różyckim”! 100. rocznica zdania matury przez Jurka to świetna okazja, aby w ciekawy, nowoczesny i angażujący sposób poznać postać Jerzego Różyckiego, wybitnego kryptologa, mistrza matematyki i jednego z pogromców Enigmy. Pokażmy razem, że matematyka to nie tylko liczby i wzory, ale także fascynujące zagadki, szyfry i prawdziwe historie, które zmieniały świat. Zachęcamy nauczycieli do przeprowadzenia autorskich zajęć, które przybliżą uczniom bohatera, a jednocześnie pokażą, czym jest szyfrowanie, kryptologia oraz jak działała maszyna Enigma. Nie narzucamy jednego scenariusza, ponieważ chcemy zostawić pełną dowolność
w wyborze tematu i metod pracy, tak aby każda szkoła, nauczyciel i uczeń mogli podejść do tego zadania kreatywnie i na swój sposób. To doskonała okazja, by połączyć matematykę z historią, logicznym myśleniem i dobrą zabawą.
Zależy nam, aby były to lekcje pełne inspiracji i odkrywania, które pokażą dzieciom i młodym ludziom, że nauka naprawdę ma sens i może być pasjonująca. Zachęcamy do publikowania relacji w mediach społecznościowych, oznaczania profilu Powiatu Wyszkowskiego oraz przesyłania linków do Waszych fotorelacji, abyśmy mogli wspólnie pokazać, jak włączyliście się Państwo w obchody.
Jak może wyglądać „Lekcja z Różyckim”?
To zależy tylko od Waszej wyobraźni. W przedszkolach sprawdzą się proste zabawy w tajne wiadomości, ukryte symbole oraz rysowanie „zakodowanych” obrazków. To także dobry moment na pierwsze spotkania z logicznym myśleniem poprzez gry i opowieści. W klasach I – III warto postawić na naukę przez zabawę, tworzenie własnych szyfrów, rozwiązywanie prostych zagadek matematycznych oraz poznawanie ciekawostek z życia Jerzego Różyckiego. Uczniowie klas IV–VIII mogą spróbować bardziej wymagających zadań, takich jak łamanie szyfrów, praca zespołowa czy przygotowanie projektów i prezentacji. To również dobry czas, aby pokazać, jak matematyka pomagała w rozszyfrowywaniu Enigmy. W szkołach średnich lekcje mogą przyjąć formę warsztatów, debat lub analiz, które łączą matematykę, historię i logiczne myślenie. Uczniowie mogą także spróbować stworzyć własne systemy szyfrowania i sprawdzić się w roli młodych kryptologów. Projekt świetnie sprawdza się również jako inspiracja do lekcji historii, szczególnie jeśli pokażemy ją przez pryzmat matematyki i nauki. W młodszych klasach można opowiedzieć, jak wyglądało życie w Polsce 100 lat temu i kim był Jerzy Różycki jako uczeń. Starsi uczniowie mogą prześledzić wydarzenia II wojny światowej i zrozumieć, jak ogromne znaczenie miało złamanie szyfru Enigmy oraz jak ważną rolę odegrała w tym matematyka. To dobry moment, aby porozmawiać o tym, jak wiedza, logiczne myślenie i odwaga wpływają na bieg historii. Na lekcjach można pracować z mapą, osią czasu, materiałami źródłowymi oraz zadaniami problemowymi, a także zachęcać uczniów do dyskusji i własnych interpretacji.
Przykładowe materiały i publikacje z których można skorzystać:
- Jerzy Różycki. Jeden z pogromców "Enigmy", Elżbieta Szczuka, Oficyna Wydawnicza RYTM Sp. z o.o., 2023 r.
- Centrum Szyfrów Enigma - oficjalna strona internetowa KLIKNIJ
- Kryptolog Jerzy Różycki, informacje na stronie internetowej I LO im. C.K. Norwida w Wyszkowie, KLIKNIJ
- Jerzy Różycki i materiały dot. historii złamania szyfru Enigmy w portalu Dzieje.pl - KLIKNIJ
Turniej „Algorytm Cup” – wtorek, 14 kwietnia 2026 r., godz. 9:00
Czy można połączyć halowy turniej piłki nożnej z algorytmem? Wszystko możliwe, a przekonamy się o tym w Centrum Edukacji Zawodowej i Ustawicznej "Kopernik" w Wyszkowie, które będzie organizatorem turnieju „Algorytm Cup” dedykowanego uczniom szkół średnich z terenu naszego powiatu. Będzie to nowy wymiar sportowej rywalizacji, bowiem wprowadzenie zmiennej punktacji za gole sprawia, że klasyczna strategia ustępuje miejsca kalkulacji, w której czas staje się równie istotnym przeciwnikiem co drużyna przeciwna. Dzięki algorytmowi opartemu na mechanizmie modulo, wartość bramek zmienia się w czasie, a każdy mecz może odwrócić się w jednej chwili. Jedno trafienie we właściwym momencie potrafi zniwelować nawet pięciobramkową stratę. W turnieju nic nie jest przesądzone, tu kryptologia spotka się ze sportowymi emocjami!
„100 lat – 100 umysłów – jedna historia” – sztafeta 100 x 100 dla Jerzego Różyckiego – środa, 15 kwietnia 2026 r., godz. 10:00
To będzie sportowe wyzwanie na miarę matematycznego geniuszu! Na nowej bieżni lekkoatletycznej Zespołu Szkół nr 1 im. Marii Skłodowskiej – Curie w Wyszkowie 100 zawodników połączy siły w sztafecie, w której każdy biegacz będzie miał do pokonania dokładnie 100 metrów. Łącznie daje to imponujący dystans 10 kilometrów, pokonany wspólnie, by uczcić 100. rocznicę matury wybitnego kryptologa, Jerzego Różyckiego. Ta unikalna formuła biegu to nie tylko test szybkości, ale przede wszystkim hołd dla precyzji i współpracy, a tym samym dla wartości, które pozwoliły Różyckiemu i jego przyjaciołom złamać kod Enigmy. Każda zmiana pałeczki, każde kolejne sto metrów to symboliczny krok w stronę rozwiązania, które zawdzięczamy polskim matematykom. Sto lat po egzaminie dojrzałości geniusza szyfrów, nasza młodzież udowodni, że potrafi działać jak jeden sprawny mechanizm. Kiedy ostatni zawodnik przekroczy linię mety, wszyscy uczestnicy stworzą na murawie szkolnego orlika żywą cyfrę „100”, która uwieczniona na pamiątkowej fotografii stanie się symbolem niezatartej pamięci o mistrzu szyfrów.
100 róż dla Różyckiego – czwartek, 16 kwietnia 2026 r.
W ramach obchodów 100. rocznicy zdania matury przez Jerzego Różyckiego wszystkie szkoły prowadzone przez Powiat Wyszkowski wezmą udział w akcji „100 róż dla Jerzego Różyckiego”. We wszystkich szkołach łącznie zostanie posadzonych sto krzewów róż – dokładnie tyle, ile lat mija od historycznej matury wybitnego matematyka i kryptologa.
To nie tylko symboliczny hołd dla Jerzego Różyckiego, ale też piękna lekcja historii i integracja społeczności szkolnej. Każdy krzew i rabata będą przypominać o odwadze, pasji i geniuszu człowieka, którego wiedza i talent miały wpływ na losy świata. To inicjatywa, która łączy edukację, lokalną tradycję i naturę w jednym, kwitnącym geście pamięci!
Uroczyste obchody w I Liceum Ogólnokształcącym im. Cypriana Kamila Norwida w Wyszkowie – piątek, 17 kwietnia 2026 r.
Podsumowaniem obchodów będzie spotkanie w I Liceum Ogólnokształcącym im. Cypriana Kamila Norwida w Wyszkowie, które jest kontynuatorem tradycji przedwojennego gimnazjum. W programie spotkania, w którym udział wezmą także przedstawiciele samorządów i instytucji związanych z wybitnymi postaciami mającymi swój wkład w rozwój kryptologii w Polsce, zaplanowano prelekcje tematyczne pracowników Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu, Akademii Sztuki Wojennej i kadry liceum. Uczniowie i nauczyciele przygotowali widowisko „Miłość i tajemnica”, które będzie swoistą opowieścią o życiu i geniuszu Jerzego Różyckiego. Scenariusz widowiska został oparty na podstawie fragmentów listów Jerzego do żony Barbary, które znalazły się w książce Elżbiety Szczuki „Jerzy Różycki. Jeden z pogromców Enigmy”.
W trakcie spotkania wręczymy także nagrody uczestnikom konkursów dla dzieci i młodzieży m.in. konkursu matematyczno-informatycznego im. Jerzego Różyckiego, konkursu plastycznego i turnieju sportowego.
Po spotkaniu w szkole, złożymy kwiaty przy tablicy upamiętniającej 90. Rocznicę zdania matury przez Jerzego Różyckiego, która na budynku liceum pojawiła się dokładnie 10 lat temu, w 2016 roku.
Tego dnia od samego rana uczniowie I LO im. C.K Norwida w Wyszkowie będą uczestniczyć w warsztatach kryptologicznych prowadzonych przez pracowników Centrum Szyfrów Enigma.
Jeszcze do 9 kwietnia czekamy na prace konkursowe w konkursach „Włącz tryb geniusza” i „Challenge 1926: Matura Różyckiego”. Szczegóły i regulaminy dostępne są na naszej stronie internetowej:
KLIKNIJ BY ZAPOZNAĆ SIĘ Z REGULAMINEM KONKURSU PLASTYCZNEGO
KLIKNIJ BY ZAPOZNAĆ SIĘ Z REGULAMINIEM KONKURSU NA KRÓTKĄ FORMĘ WIDEO
Przypominamy także, że cały czas mieszkańcy i wszyscy zainteresowani mogą wziąć udział (samodzielnie bądź grupowo) w grze turystycznej "Śladami Enigmy w Wyszkowie". Kryptologiczna gra turystyczna to specjalna odmiana gry miejskiej w formie karty gry, która umożliwia zabawę w dowolnym czasie i nawiązuje do historii złamania szyfru Enigmy. Celem graczy jest odczytania tajnego szyfrogramu. By poznać ukryte znaczenia symboli, musisz odwiedzić miejsca wskazane na planie oraz rozwiązać zagadki przedstawione na karcie gry. Po egzemplarze broszury z grą zapraszamy do Wydziału Promocji i Rozwoju Starostwa Powiatowego w Wyszkowie, Aleja Róż 2, 07-200 Wyszków, pokój 3, parter, kartę gry można również pobrać online pod adresem KLIKNIJ BY ZAGRAĆ
Postać Jerzego Różyckiego zajmuje szczególne miejsce w historii Polski. Jako jeden z trzech matematyków, obok Mariana Rejewskiego i Henryka Zygalskiego, współtworzył fundamenty sukcesu polskiej kryptologii, która umożliwiła złamanie szyfru niemieckiej Enigmy. Ich praca stała się jednym z najważniejszych wkładów Polski w zwycięstwo aliantów podczas II wojny światowej, a zarazem dowodem potencjału intelektualnego odradzającej się Rzeczypospolitej. Powiat Wyszkowski od lat konsekwentnie upamiętnia postać Jerzego Różyckiego, podejmując działania edukacyjne i popularyzatorskie, których celem jest przekazywanie wiedzy o polskich kryptologach mieszkańcom powiatu, w szczególności najmłodszemu pokoleniu. Wierzymy, że pamięć o ich dokonaniach powinna być żywą inspiracją dla uczniów i nauczycieli oraz dowodem na to, że talent, pracowitość i służba Ojczyźnie mogą przynieść rezultaty o znaczeniu światowym. Współpraca samorządów, instytucji kultury, środowisk naukowych oraz partnerów społecznych ma w tym procesie znaczenie fundamentalne. To dzięki wspólnemu zaangażowaniu możliwe jest budowanie trwałej świadomości historycznej i kształtowanie postaw opartych na wiedzy, odpowiedzialności i szacunku dla dorobku poprzednich pokoleń.
